Soạn bài Nói với con của Y Phương

1. Tóm tắt nội dung bài học

a. Nội dung

  • Bài thơ thể hiện tình cảm gia đình ấm cúng, ca ngợi truyền thống cần cù, sức sống mạnh mẽ của quê hương và dân tộc. Bài thơ giúp ta hiểu thêm về sức sống và vẻ đẹp tâm hồn của một dân tộc miền núi, gợi nhắc tình cảm gắn bó với truyền thống, với quê hương và ý chí vươn lên trong cuộc sống.

b. Nghệ thuật

  • Thể thơ tự do.
  • Bài thơ giản dị,với những hình ảnh vừa cụ thể vừa mang ý nghĩa biểu tượng, giàu sắc thái biểu đạt và biểu cảm.
  • Cách nói giàu bản sắc của người miền núi tạo nên một giọngđiệu riêng cho lời tâm tình mộc mạc mà sâu sắc của người cha đối với đứa con.

2. Hướng dẫn đọc – hiểu văn bản

Câu 1. Mượn lời nói với con, nhà thơ gợi về cội nguồn sinh dưỡng mỗi con người, gợi về sức sống mạnh mẽ, bền bỉ của quê hương mình. Bố cục của bài thơ đã thể hiện ý tưởng đó như thế nào?

  • Mượn lời một người cha nói với con, bài thơ gợi về cội nguồn của mỗi con người, đồng thời bộc lộ niềm tự hào trước sức sống mạnh mẽ, bền bỉ của quê hương mình. Bố cục của bài thơ thể hiện ý tưởng đó theo hai đoạn:
  • Đoạn 1: Từ đầu đến câu “Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời“: con lớn lên trong tình yêu thương của cha mẹ và quê hương.
  • Đoạn 2: Còn lại: lòng tự hào với sức sống mạnh mẽ, bền bỉ, với truyền thống cao đẹp của quê hương.

Câu 2. Con được lớn lên trong tình yêu thương của cha mẹ, trong sự đùm bọc của quê hương. Hãy tìm và phân tích các câu thơ nói lên điều ấy.

Chân phải bước tới cha

Chân trái bước tới mẹ

Một bước chạmtiếng nói.

Hai bước tới tiếng cười.

  • Không chỉ có tình yêu thương của cha mẹ, con còn lớn lên trong sự đùm bọc của quê hương: con người và rừng núi quê hương.
  • Những từ ngữ giàu sắc thái biểu hiện (cài nan hoa, ken câu hát) đã miêu tả cụ thể cuộc sống ấy đồng thời thể hiện tình cảm gắn bó, quấn quýt của con người quê hương.
  • Thiên nhiên với những sông, suối, ghềnh, thác… đã nuôi dưỡng con người cả về tâm hồn và lối sống: “Rừng cho hoa, con đường cho những tấm lòng”.

Câu 3. Người cha nói với con về những đức tính cao đẹp gì của người “đồng mình”, từ đó nhắc nhở con trên đường đời cần phải như thế nào?

  • Người cha nói với con về những đức tính cao đẹp của “người đồng mình” là:
  • Dễ thương, giàu tình cảm “Người đồng mình thương lắm con ơi“.
  • Thủy chung, gắn bó với quê hương: “Sống trên đá không chê đá gập ghềnh – Sống trong thung không chê thung nghèo đói“.
  • Hồn nhiên, mạnh mẽ: “Sống như sông như suối – Lên thác xuống ghềnh – Không lo cực nhọc“.
  • Bản lĩnh, bền bỉ: “Cao đo nỗi buồn – xa nuôi chí lớn – … Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương“.
  • Mộc mạc, chân chất mà to lớn, kiêu hãnh: “Người đồng mình thô sơ da thịt – Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con“.
  • Từ đó nhắc nhở con khi lên đường phải nhớ rằng “người đồng mình” yêu lắm, phải giữ gìn truyền thống của người “đồng mình“, và điều đặc biệt là không thể nhỏ bé, phải luôn đàng hoàng, bằng anh bằng em.

Câu 4. Em cảm nhận như thế nào về tình cảm của người cha đối với con trong bài thơ? Điều lớn lao nhất mà người cha muốn truyền cho con qua những lời này là gì?

  • Có thể cảm nhận về tình cảm của người cha đối với con thật yêu thương trìu mến, thiết tha và tin tưởng.
  • Điều lớn lao nhất mà người cha truyền tới cho con chính là lòng tự hào với sức sống mạnh mẽ, bền bỉ, với truyền thống tốt đẹp của quê hương và sự vững tin để con bước vào đời.

Câu 5. Nhận xét về cách diễn tả tình cảm và suy nghĩ bằng hình ảnh của nhà thơ. (Gơi ý: Người miền núi thường có cách nói giàu hình ảnh, cụ thể, mộc mạc mà có tính khái quát, giàu chất thơ. Chẳng hạn bốn dòng thơ đầu bài hay các câu: “Đan lờ cài nan hoa, Vách nhà ken câu hát“, “Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương“,…).

  • Bài thơ có nhiều nét đặc sắc về nghệ thuật, tuy nhiên, độc đáo nhất và đặc sắc nhất là cách thể hiện, diễn tả tình cảm.
  • Từ ngữ, hình ảnh trong bài rất mộc mạc nhưng đồng thời cũng rất giàu hình ảnh gợi tả, vừa cụ thể vừa có sức khái quát cao.
  • Ngoài ra, còn có thể kể đến bố cục chặt chẽ, cách dẫn dắt rất tự nhiên của tác giả.

Viết một bình luận