Bài 5: Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh – Phạm Đình Hổ

1. Tìm hiểu chung

a. Tác giả

  • Phạm Đình Hổ sinh năm 1768 mất năm 1839.
  • Tên chữ Tùng Niên, hiệu Dông Dã Tiều.
  • Quê quán: Đan loan, huyện Đường An, tỉnh Hải Dương
  • Cuộc đời
    • Ông sống vào thời đất nước loạn lạc.
    • Thời Minh Mạng Vua mời ông ra làm quan, ông đã nhiều lần từ chức nhưng rồi lại bị triệu ra.
    • Ông đã để lại nhiều công trình biên soạn, khảo cứu có giá trị thuộc các loại: văn học, triết học, sử học,…

b. Tác phẩm

  • Trích từ tác phẩm “Vũ trung tùy bút“.

b. Thể loại:

  • Tùy bút. Phương thức biểu đạt chính: Tự sự và miêu tả.

c. Bố cục: 2 phần

  • Phần 1: Từ đầu….bất tường: Thói xa hoa của chúa Trịnh.
  • Phần 2: Còn lại: Sự nhũng nhiễu của bọn quan lại.

2. Đọc hiểu văn bản

a. Cuộc sống hưởng thụ của chúa Trịnh Sâm

  • Thích chơi đèn đuốc.
  • Bày đặc nghi lễ.
  • Xây nhiều cung điện, dựng đình đài liên miên.
  • Bày ra nhiều trò giải trí lố lăng, tốn kém tiền của. “Những cuộc dạo cơi liên miên: mỗi tháng bốn lần, binh lính dàn hầu vòng quanh bốn mặt hồ“. “Các nội thần bịt khăn, giả đàn bà bày hàng bán bên hồ, thuyền ngự đến đâu các quan đại thần vào bờ mua bán”. “Dàn nhạc bố trí khắp nơi để tấu nhạc làm vui”.
  • Thu tìm vật quí của dân (trân cầm dị thú, cổ mộc quái thạch, chậu hoa, cây cảnh..)

→ Dẫn chứng cụ thể, chân thật, Miêu tả khách quan, tỉ mỉ, không bộc lộ thái độ, bóc trần bản chất nhân vật: vơ vét, tham hoan lạc, ức hiếp, bóc lột dân, xã hội rối ren hỗn loạn, vua chúa mặc sức ăn chơi, hà hiếp dân lành.

⇒ Phản ánh cuộc sống xa hoa, hưởng lạc và dấu hiệu suy vong của vua Lê chúa Trịnh.

b. Những hành động của bọn quan lại, thái giám

  • Thủ đoạn: Mượn gió bẻ măng, vu khống.
  • Có chậu hoa, chim tốt…biên  ngay chữ phụng thủ“.
  • Dùng thủ đoạn khép những nhà giàu có vào tội giấu vật cung phụng để dọa lấy tiền“.
  • Hòn đá, cây to phải phá nhà, hủy tường“.
  • Hành động: Dọa dẫm, cướp, tống tiền.
  • Dẫn chứng cụ thể, khách quan, không lời bình.
  • Phê phán bọn quan lại ỷ thế, cậy quyền ức hiếp dân lành.
  • Tác giả đã kể lại câu chuyện của gia đình mình nhằm minh chứng hùng hồn cho thực trạng rối ren của đất nước, tăng thêm tính thuyết phục.

⇒ Thủ đoạn xấu xa bỉ ổi, vừa ăn cắp vừa la làng, vừa vơ vét lại vừa được tiếng là mẫn cán. Chúng có thủ đoạn đó là vì chúng được vua chúa sủng ái nên ỷ thế hoành hành, tác oi tác quái.

c. Thái độ của tác giả

  • Thái độ của tác giả với bọn quan lại: Tố cáo, khinh bỉ bọn quan lại, bất bình và phê phán bọn quan lại trong phủ chúa Trịnh. Thể hiện qua giọng điệu, từ ngữ lột tả bản chất của bọn quan lại.

⇒ Phê phán bọn quan lại ỷ thế, cậy quyền ức hiếp dân lành.

3. Tổng kết

a. Nội dung

  • Phản ánh đời sống xa hoa của vua chúa và sự nhũng nhiễu của bọn quan lại thời Lê –Trịnh.
  • Hiện thực lịch sử và thái độ của kẻ thức giả trước những vấn đề của đời sống xã hội.

b. Nghệ thuật

  • Ngôi kể phù hợp, sự việc tiêu biểu, miêu tả sinh động, ngôn ngữ khách quan.

Viết một bình luận