Soạn bài Bố cục của văn bản

1. Tóm tắt nội dung bài học

  • Bố cục văn bản và cách sắp xếp các nội dung trong phần thân bài.
  • Biết xây dựng bố cục văn bản mạch lạc phù hợp với đối tượng và nhận thức của người đọc.
  • Biết cách sắp xếp tổ chức nội dung phần thân bài cho phù hợp với khách quan, chủ quan, dễ dàng cho người đọc.

2. Hướng dẫn soạn bài

Câu 1: Phân tích cách trình bày ý trong các đoạn trích sau:

a. Đoạn trích a: Ngữ liệu SGK trang 26

  • Theo không gian:
    • Giới thiệu đàn chim từ xa tới gần.
    • Miêu tả đàn chim bằng những quan sát mắt thấy, tai nghe.
    • Xen với miêu tả là cảm xúcvaf những liên tưởng, so sánh.

⇒ Trình tự ấn tượng về đàn chim từ gần đến xa

b. Đoạn trích b: Ngữ liệu SGK trang 26

  • Theo không gian hẹp: miêu tả trực tiếp níu Ba Vì.
  • Theo không gian rộng: miêu tả Ba Vì trong mối quan hệ hài hòa với các sự vật xung quanh nó.

c. Đoạn trích c: Ngữ liệu SGK trang 26, 27

  • Bàn về mối quan hệ giữa sự thật lịch sử và truyền thuyết (Cách lí giải mang đậm mầu sắc huyền thoại dân gian về những đoạn kết bi tráng của một số anh hùng dân tộc được nhân dân ta tôn vinh, ngưỡng mộ.)
  • Luận cứ về lời bàn trên.
  • Phát triển lời bàn bằng luận chứng.

Câu 2: Nếu phải trình bày về lòng thương mẹ của chú bé Hồng ở văn bản Trong lòng mẹ, em sẽ trình bày những ý gì và sắp xếp chúng ra sao?

  • Gợi ý:
    • Lần lượt trình bầy theo trình tự tình cảm, thái độ, tâm trạng, cảm xúc của bé Hồng khi nhắc đến mẹ, khi gặp mẹ và khi được ngồi trên xe bên cạnh mẹ.
      • Tưởng đến vẻ mặt hiền từ của mẹ.
      • Thương yêu kính mến mẹ.
      • Căm giận những cổ tục đã đầy đọa mẹ.
      • Nhớ mẹ, khao khát được gặp mẹ.
      • Sung sướng, hạnh phúc được ngồi bên mẹ.
    • Kết luận về tình yêu thương mẹ của bé Hồng

Câu 3: Để chứng minh tính đúng đắn của câu tục ngữ Đi một ngày đàng, học một sàng khôn, có bạn dự định sắp xếp trong phần Thân bài các ý sau:

Ngữ liệu SGK trang 26

  • Theo em, cách sắp xếp trên đã hợp lí chưa? Nếu chưa hợp lí thì nên sửa lại như thế nào?
    • Có thể sắp xếp các ý theo hai nhóm: giải thích câu tục ngữ và chứng minh tính đúng đắn của câu tục ngữ.
      • Nghĩa đen và nghĩa bóng của vế Đi một ngày đàng;
      • Nghĩa đen và nghĩa bóng của vế học một sàng khôn;
      • Các vị lãnh tụ bôn ba tìm đường cứu nước;
      • Những người thường xuyên chịu khó hoà mình vào đời sống sẽ nắm chắc tình hình, học hỏi được nhiều điều bổ ích;
      • Trong thời kì đổi mới, nhờ giao lưu với nước ngoài, ta học tập được công nghệ tiên tiến của thế giới.