Bài 5: Tóm tắt văn bản tự sự

1. Thế nào là tóm tắt văn bản tự sự

Câu 1. Trong cuộc sống hằng ngày, có những văn bản tự sự chúng ta đã học nhưng muốn ghi lại nội dung chính của chúng để sử dụng hoặc thông báo cho người khác biết thì phải tóm tắt văn bản tự sự

Câu 2: Từ những gợi ý trên, theo em, thế nào là tóm tắt văn bản tự sự? Suy nghĩ và lựa chọn câu trả lời đúng nhất trong các câu sau:

a. Ghi lại đầy đủ mọi chi tiết của văn bản tự sự

b. Ghi lại một cách ngắn gọn, trung thành những nội dung chính của văn bản tự sự

c. Kể lại một cách sáng tạo nội dung của văn bản tự sự

d. Phân tích nội dung, ý nghĩa và giá trị của văn bản tự sự

Gợi ý

  • Tóm tắt văn bản tự sự là: dùng lời văn của mình trình bày một cách ngắn gọn nội dung chính

2. Cách tóm tắt văn bản tự sự

a. Những yêu cầu đối với văn bản tóm tắt

Đọc văn bản tóm tắt sau và trả lời các câu hỏi.

Ngữ liệu SGK trang 60

Câu a. Văn bản tóm tắt trên kể lại nội dung nào của văn bản? Dựa vào đâu mà em nhận ra được điều đó? Văn bản tóm tắt trên có nêu được nội dung chính của văn bản được tóm tắt không?

  • Văn bản trên kể lại văn bản Sơn Tinh – Thủy Tinh dựa vào nội dung của văn bản mà ta nhận ra điều đó.
  • Văn bản trên đã tóm tắt được một cách đầy đủ chính xác nội dung chính của văn bản.

Câu b. Văn bản tóm tắt trên có gì khác so với văn bản được tóm tắt (về độ dài, về lời văn, về số lượng nhân vật, sự việc,….)?

  • Sự khác biệt giữa văn bản tóm tắt và văn bản chính.
    • Độ dài ngắn hơn nhiều.
    • Lời văn có sự khái quát cao, và dùng theo lời văn của người tóm tắt.
    • Số lượng nhân vật, sự vật, sự kiện cũng ít đi rất nhiều, chỉ lựa chọn những sự việc tiêu biểu và nhân vật quan trọng.

Câu c. Từ việc tìm hiểu trên, hãy cho biết các yêu cầu đối với một văn bản tóm tắt.

  • Các yêu cầu đối với một văn bản tóm tắt:
    • Đảm bảo được nội dung chính của văn bản gốc: nhân vật chính, sự việc chính. Lời văn của văn bản tóm tắt là lời văn của người tóm tắt
    • Lời văn của văn bản tóm tắt phải ngắn gọn.
    • Tóm lại, văn bản tóm tắt truyền tải trung thành nội dung (sự việc, nhân vật) chính của tác phẩm trong một dung lượng ngắn hơn nhiều so với dung lượng của văn bản gốc.

b. Các bước tóm tắt

Muốn tóm tắt được một văn bản, theo em phải làm những việc gì? Những việc ấy phải thực hiện theo trình tự nào?

  • Muốn tóm tắt được một văn bản, theo em phải làm những việc:
    • Đọc văn bản, xác định chủ đề (việc xác định chủ đề văn bản sẽ quyết định việc lựa chọn nhân vật, sự việc,…)
    • Xác định nội dung chính cần tóm tắt
    • Sắp xếp nhân vật, sự việc theo trật tự nhất định, phản ánh trung thành câu chuyện được kể trong văn bản gốc;
    • Viết bằng lời văn của mình nội dung cần tóm tắt.
  • Những việc ấy phải thực hiện theo trình tự
    • Đọc thật kĩ để hiểu đúng.
    • Xác định nội dung cần tóm tắt.
    • Sắp xếp hệ thống các ý.
    • Viết thành văn bản.