Bài 12: Ôn dịch thuốc lá

1. Tìm hiểu chung

a. Tác giả

  • Tên: Nguyễn Khắc Việt sinh năm 1913, mất năm 1997.
  • Là bác sĩ, nhà khoa học nổi tiếng, ông là người dịch truyện Kiều sáng tiếng Pháp được đánh giá là hay nhất.
  • Năm 2000 ông được truy tặng giải thưởng nhà nước về văn học nghệ thuật.

b. Tác phẩm

  • Trích: “Từ thuốc lá đến ma túy – Bệnh nghiện”.
  • Thể loại: Văn bản nhật dụng – Thuyết minh một vấn đề khoa học – xã hội.

C. Bố cục

Bài văn được chia làm 3 phần

  • Phần 1: Từ đầu đến “còn nặng hơn cả AIDS”: Thông báo về nạn dịch thuốc lá.
  • Phần 2: Tiếp theo đến “con đường phạm pháp“: Tác hại của thuốc lá.
  • Phần 3: Còn lại: Kiến nghị chống thuốc lá.

2. Đọc hiểu văn bản

a. Nhan đề văn bản

  • Ôn dịch nghĩa là bệnh lây truyền, cũng có thể là tiếng chửi.
  • Dấu phẩy đặt giữa hai từ để ngắt giọng, được dùng theo lối tu từ nhằm nhấn mạnh sắc thái biểu cảm vừa căm tức vừa ghê tởm.

⇒ Thuốc lá là một bệnh dịch nguy hiểm. Thuốc lá là đồ ôn dịch.

b. Nêu vấn đề ôn dịch thuốc lá

  • Hiện nay loài người đang đứng trước sự đe dọa của đại dịch AIDS khủng khiếp, chưa tìm được giải pháp.
  • Thuốc lá là ôn dịch đe dọa sức khỏe, tính mạng con người nặng hơn AIDS.

⇒ Hiểm họa của thuốc lá đối với đời sống xã hội.

c. Tác hại của thuốc lá

  • Tác giả mượn lời Trần Hưng Đạo nhằm gây ấn tượng mạnh, làm nổi bật vấn đề chống thuốc lá như chống giặc ngoại xâm.
  • Dâu ví như sức khỏe con người.
  • Tằm ví như khỏi thuốc lá.

⇒ Tằm ăn lá tới đâu biết tới đó còn khói thuốc lá người hút không thể thấy ngay tác hại của nó mà còn thấy sảng khoái nhả khói.

  • Đối với người hút: Khói thuốc lá chứa nhiều chất độc như hắc ín, chất các bon ô xít, chất nicotin,… nên gây viêm phế quản, hồng cầu bị phá hoại, ung thư phổi, ung thư vòm họng hay những bệnh về tim mạch.
  • Đối với cộng đồng:
    • Tác hại về kinh tế: “Chỉ riêng bệnh viên phế quản của hàng triệu người cũng đã làm mất bao nhiêu ngày công lao động”.
    • Tác hại về sức khỏe cộng đồng: “Vợ con, những người làm việc cùng phòng với những người nghiện thuốc lá cũng bị nhiễm độc, cũng bị đau tim, viêm phế quản, cũng bị ung thư”.
    • Người mẹ mang thai khi hít phải khói thuốc con sinh ra dễ suy yếu, đẻ non.

⇒ Phê phán thái độ vô trách nhiệm của người hút thuốc lá đối với gia đình, cộng đồng và xã hội. Đồng thời bác bỏ luận điệu sai lầm của người hút thuốc “Tôi hút, tôi bị bệnh, mặc tôi”.

c. Những kiến nghị về việc chống thuốc lá

  • Cấm hút thuốc lá nơi công cộng, phạt nặng người vi phạm.
  • Sử dụng nhiều khẩu hiệu, tài liệu chống thuốc lá.
  • Cấm quảng cáo thuốc lá trên báo chí và truyền hình.
  • Cấm bán thuốc lá cho trẻ bị thành niên,
  • Cấm hình thức khuyến mại thuốc lá dùng thử.
  • Cấm sử dụng từ ngữ đánh lừa người tiêu dùng như (nhẹ, êm, nồng độ hắc ín thấp,…)

⇒ Tác giải cổ vũ hết mình cho chiến dịch và tin tưởng, hy vọng chiến dịch sẽ dành thắng lợi.

3. Tổng kết

a. Nội dung

  • Tác hại của thuốc lá đối với cuộc sống gia đình và xã hội. Cần có biện pháp phòng  chống, ngăn chặn tệ hút thuốc lá.

b. Nghệ thuật

  • Liệt kê, so sánh, phân tích phân loại, nêu ví dụ.
  • Lập luận chặt chẽ, lời văn ngắn gọn, thuyết phục.