Vào phủ Chúa Trịnh (Trích Thượng kinh kí sự)

1. Tìm hiểu chung

a. Tác giả Lê Hữu Trác

  • Hiệu: Hải Thượng Lãn Ông, quê ở huyện Đường Hào, phủ Thượng Hồng, trấn Hải Dương (nay thuộc huyện Yên Mĩ, tỉnh Hưng Yên)
  • Là một danh y tâm huyết và đức độ, đồng thời cũng là một nhà văn, nàh thơ có những đóng góp đáng ghi nhận cho nước nhà.
  • Tác phẩm tiêu biểu: Hải Thượng y tông tâm lĩnh gồm 66 quyển- là một công trình nghiên cứu y học xuất sắc trong thời trung đại Việt Nam

b. Tác phẩm

  • Tác phẩm: “Thượng kinh kí sự”  là tập kí sự bằng chữ Hán, , hoàn thành năm 1783, được xếp ở cuối bộ Hải Thượng y tông tâm lĩnh như một quyển phụ lục
  • Thể loại: Kí sự là một thể kí, ghi chép những sự việc, câu chuyện có thật và tương đối hoàn chỉnh
  • Đoạn trích ” Vào phủ chúa Trịnh” nằm ở phần đầu tác phẩm kể về việc Lê Hữu Trác tới kinh đô, được dẫn vào phủ chúa để bắt mạch, kê đơn cho Trịnh Cán.

2. Đọc- hiểu văn bản

a. Cuộc sống trong phủ chúa Trịnh

  • Quang cảnh
    • Khi vào phủ phải qua nhiều lần cửa, mỗi của đều có lính canh gác, có điếm ” Hậu mã quân túc trực”
    • Vườn hoa: cây cối um tùm, chim kêu ríu rít, gió đưa thoang thoảng mùi hương
    • Bên trong: Có đồ đạc nhân gian chưa từng thấy, đồ nghị trượng sơn son thếp vàng
    • Đến nội cung thế tử: phải qua năm, sáu lần trướng gấm, đồ đạc sơn son thếp vàng, trên ghế bày nệm gấm, hương hoa ngào ngạt.
  • Cung cách sinh hoạt:
    • Nhiều nghi lễ: Khi vào phủ theo lệnh chúa thì có tên đầy tớ chạy trước hét đường, trong phủ: người giữ của rộn ràng
    • Lời lẽ nhắc đến chúa Trịnh và thế tử đều phải hết sức cung kính và lễ độ
    • Bữa cơm sáng đầy những của ngon vật lạ, đồ dùng mâm vàng chén bạc
    • Chúa Trịnh luôn có phi tầng chấu trực xung quanh
    • Thế tử bị bệnh có đến bảy tám thầy thuốc phục dịch và lúc nào cũng có người hầu ở bên

⇒ Giá trị hiện thực: Phủ chúa với cuộc sống xa hoa, tráng lệ không đâu sánh bằng đến tuyệt đỉnh và uy quyền tuyệt đối của nhà chúa.

b. Thái độ, tâm trạng và suy nghĩ của tác giả:

  • Cách nhìn, thái độ của tác giả đối với cuộc sống phủ chúa: Không đồng tình với cuộc sống xa hoa, dửng dưng với sự quyến rũ của vật chất  cảm thấy ngột ngạt, không có khí trời.
  • Tâm trạng khi bắt mạch, kê đơn:  hiểu rõ căn bệnh của thế tử và đã thẳng thắn đưa ra những kiến giải hợp lí, thuyết phục, có cách chữa đúng bệnh và bảo vệ ý kiến của mình

⇒ Một người thầy thuốc tài năng, có kiến thức sâu rộng, già dặn kinh nghiệm, coi thường danh lợi, yêu thích cuộc sống giản dị thanh đạm.

3. Tổng kết

a. Nội dung

Phản ánh hiện thực sâu sắc: quyền lực to lớn của chúa Trịnh lúc bấy giờ, cuộc sống xa hoa hưởng lạc trong phủ chúa. Đồng thời bày tỏ quan điểm, thái độ coi thường danh lợi của tác giả.

b. Nghệ thuật

  • Lối kể hấp dẫn, chân thực, xen hài hước
  • Lựa chọn những chi tiết đắt giả, tiêu biểu
  • Quan sát tỉ mỉ, ghi chép trung thực, miêu tả sinh động, cụ thể
  • Kết hợp văn xuôi và thơ => tạo chất trữ tình.