Soạn bài Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc phần tác giả Nguyễn Đình Chiểu

1. Tóm tắt nội dung bài Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc phần tác giả Nguyễn Đình Chiểu

a. Nội dung

  • Cuộc dời Nguyễn Đình Chiểu và sự nghiệp thơ văn phong phú, đa dạng của ông. Qua đó ta thấy được tấm lòng của ông đối với đất nước, với nhân dân.

b. Nghệ thuật

  • Bút pháp trữ tình, đạo đức
  • Mang đậm chất Nam Bộ

2.

Hướng dẫn học bài

Câu 1: Nêu những nét chính về cuộc đời Nguyễn Đình Chiểu. Anh chị có cảm nhận sâu sắc điều gì qua cuộc đời nhà thơ?

  • Những nét chính về cuộc đời Nguyễn Đình Chiểu:
    • Nguyễn Đình Chiểu ( 1822-1888) hiệu là Hối Trai, xuất thân trong gia đình nhà Nho.
    • Sinh ra tại quê mẹ – tỉnh Gia Định.
    • Năm 1943 : ông thi đỗ tú tài
    • Năm 1946: ông ra Huế học, chuẩn bị thi tiếp. Khi ông chuẩn bị thi → nhận được tin mẹ mất ⇒khóc mẹ mù mắt.
    • NĐC mở trường dạy học, bốc thuốc ở Gia Định.
    • Năm 1859: Pháp đánh chiếm GIa Định, ông gia nhập nghĩa quân, bàn mưu kế đánh giặc, viết thơ văn yêu nước…
  • Cảm nhận: Cuộc đời Nguyễn Đình Chiểu là một tấm gương trong sáng, cao đẹp về nhân cách, nghị lực và ý chí, về lòng yêu nước, thương dân và thái độ trung kiên, bất khuất trước kẻ thù.

Câu 2: Tìm hiểu giá trị thơ văn Nguyễn Đình Chiểu:

  • Dựa vào những đoạn trích đã học về truyện Lục Vân Tiên (ở lớp 9 và lớp 11), hãy cho biết lí tưởng đạo đức của Nguyễn Đình Chiểu được xây dựng chủ yếu trên cơ sở tình cảm nào.
    • Lí tưởng đạo đức của Nguyễn Đình Chiểu được xây dựng chủ yếu trên cơ sở tình cảm đối với nhân dân (đó là những phẩm chất tốt đẹp của dân tộc)
    • Ở tác phẩm Lục Vân Tiên, ta thấy tác phẩm nhằm mục đích truyền dạy những bài học về đạo làm người chân chính, mang tinh thần nhân nghĩa của nho học nhưng lại đậm đà tính nhân dân và truyền thống dân tộc.
    • Những mẫu người lí tưởng trong tác phẩm là những con người sống nhân hậu, thủy chung, biết giữ gìn nhân cách thẳng ngay, cao cả, dám đấu tranh và có đủ sức mạnh để chiến thắng những thế lực tàn bạo, cứu nhân độ thế.
  • Nội dung trữ tình yêu nước trong thơ văn Nguyễn Đình Chiểu? Tác động tích cực của những sáng tác thơ văn ấy đối với cuộc chiến đấu chống thực dân Pháp đương thời?
    • Nội dung trữ tình yêu nước: Là những sáng tác đi cùng với những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp bấy giờ:
      • Tác giả ghi lại chân thực một thời đau thương của đất nước
      • Khích lệ lòng căm thù giặc và ý chí cứu nước của nhân dân ta
      • Tố cáo tội ác của giặc ngoại xâm gây bao thảm họa cho nhân dân
      • Đả kích mạnh mẽ bọn làm tay sai cho giặc
      • Biểu dương những anh hùng, nghĩa sĩ đã chiến đấu, hi sinh cho tổ quốc.
    • Tác động tích cực của những sáng tác thơ văn ấy đối với cuộc chiến đấu chống thực dân Pháp đương thời: Cổ vũ tinh thần chiến đấu, ghi nhận sự cống hiến và khẳng định tình yêu nước của nhân dân ta. Thúc đẩy phong trào của nhân dân đấu tranh chống quân xâm lược
  • Theo anh (chị) sắc thái Nam bộ độc đáo của thơ văn Nguyễn Đình Chiểu biểu hiện ở những điểm nào?
    • Sắc thái Nam bộ được thể hiện qua lối thơ thiên kể về cốt cách nhân vật từ lời ăn tiếng nói môc mạc, bình dị đến tâm hồn nồng nhiệt, chất phác, cách cư xử khoáng đạt, hồn nhiên.

Câu 3: Với những kiến thức đã học về Nguyễn Trãi và Nguyễn Đình Chiểu, anh (chị) cảm nhận được điều gì gần gũi về tư tưởng nhân nghĩa giữa hai nhà thơ này? Hãy trình bày ý kiến của mình.

  • Điều gần gũi về tư tưởng nhân nghĩa giữa hai nhà thơ Nguyễn Trãi và Nguyễn Đình Chiểu
    • Tư tưởng của hai nhà thơ đều gắn với tinh thần yêu nước.
    • Tư tưởng cuat hai nhà thơ đều bắt nguồn từ lòng thương dân sâu sắc.

Trên đây là phần soạn bài gợi ý cho các em trả lời 3 câu hỏi ở hướng dẫn học bài Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc phần tác giả Nguyễn Đình Chiểu. Hi vọng những gợi ý trên đã hỗ trợ tốt các em trong quá trình soạn bài trước khi đến lớp, Và để ôn tập, củng cố kiến thức bài học này, các em có thể tham khảo thêm phần hướng dẫn luyện tập dưới đây.

3.

Hướng dẫn luyện tập

Câu 1: Căn cứ vào những kiến thức đã học về Nguyễn Đình Chiểu và các tác phẩm của ông, anh (chị) suy nghĩ như thế nào về nhận định của nhà thơ Xuân Diệu: “Cái ưu ái đối với người lao động, sự kính mến họ là một đặc điểm của tâm hồn Đồ Chiểu”

Gợi ý làm bài:

Câu 1:

  • Nhận định trên của Xuân Diệu đã thâu tóm, khái quát được những tình cảm mà Nguyễn Đình Chiểu đối với nhân dân. Tấm lòng yêu nước thương dân trong ông chính là một đặc điểm nổi bật trong tâm hồn của ông. Đặc biệt khi viết về nhân dân, những con người lao động bình thường tác giả đã dùng cả sự trân trọng và nâng niu của mình đối với những nét tính cách đơn sơ, mộc mạc, bình dị của người dân lao động. Tác giả tìm thấy, khẳng định và ngợi ca những nét đẹp của họ. (nhân nghĩa, thủy chung,….)
  • Nguyễn Đình Chiểu không chỉ yêu thương, trân trọng những người nông dân lao động bình dị mà còn phát hiện những nét tính cách ngời sáng của họ khi đất nước cần. Họ là nông dân biết trăn trở và suy tư trước thời cuộc. Họ là những con người khi đất nước cần thì sẵn sàng hi sinh vì đất nước, sẵn sàng bảo vệ đôc lập, tự do của dân tộc