Soạn bài Luyện tập thao tác lập luận phân tích

1. Tóm tắt nội dung bài học

  • Mục đích của phân tích là làm rõ đặc điểm về nội dung, hình thức, cấu trúc và các quan hệ bên trong, bên ngoài của đối tượng
  • Khi phân tích cần chia tách các đối tượng thành các tiêu chí, quan hệ nhất định
  • Khi phân tích cần đi sâu vào từng yếu tố, từng khía cạnh, song cần đặc biệt lưu ý quan hệ giữa chúng với nhau trong một chỉnh thể toàn vẹn, thống nhất.

2. Hướng dẫn luyện tập:

Bài tập 1: (SGK trang 43)

Tự ti và tự phụ là hai thái độ trái ngược nhau nhưng đều ảnh hưởng không tốt đến kết quả học tập và công tác. Anh (chị) hãy phân tích hai căn bệnh trên.

Gợi ý:

  • Giải thích khái niệm tự ti và phân biệt tự ti với khiêm tốn
    • Tự ti: tự đánh giá mình kém và thiếu tự tin
    • Khiêm tốn: Có ý thức và thái độ đúng mức trong việc đánh giá bản thân, không tự mãn, tự kiêu, không tự cho mình là hơn người
  • Những biểu hiện của thái độ tự ti
    • Luôn tự coi mình kém cỏi, không bằng người khác
    • Mặc cảm, e dè, không giám phấn đấu, không dám vươn lên
  • Tác hại của thái độ tự ti
    • Dễ xa lánh mọi người, ít có điều kiện học tập tiến bộ,
    • Tự mình làm mất đi cái chí tiến thủ
    • Sống không hòa nhập với cộng đồng.
  • Những biểu hiện và tác hại của thái độ tự phụ
    • Tự phụ: Tự đánh giá quá cao tài năng và thành tích, do đó coi thường mọi người
    • Tự tin: Tin vào bản thân mình
  • Những biểu hiện của thái độ tự phụ
    • Luôn tự coi mình là hơn người, giỏi giang, không ai bằng mình
    • Kiêu ngạo, coi thường mọi người, chỉ nghĩ đến bản thân.
  • Tác hại của thái độ tự phụ
    • khó gần mọi người, dễ nảy sinh chủ quan
    • Không học hỏi được tập thể để tiến bộ
    • ​Dễ bị cô lập do lối sống ích kỉ, không hòa hợp với cộng đồng.
  • Xác định thái độ hợp lí: Đánh giá đúng bản thân để phát huy mặt tích cực, mặt mạnh và hạn chế, khắc phục mặt yếu.

Bài tập 2: ( SGK trang 43)

Phân tích hình ảnh sĩ tử và quan trường trong hai câu thơ sau:

Lôi thôi sĩ tử vai đeo lọ

Ậm ọe quan trường miệng thét loa.

(Trần Tế Xương, Vịnh khoa thi hương)

Gợi ý

  • Một số ý cần phải đảm bảo:
    • Nghệ thuật sử dụng từ ngữ giàu hình tượng và cảm xúc qua các từ: lôi thôi, ậm ọe → hình dung củ thể về hình ảnh sĩ tủ, quan trường.
    • Đảo trật tự cú pháp
    • Sự đối lập giữa hình ảnh sĩ tử và quan trường
      • sĩ tử : → luộm thuộm, vất vả, bệ rạc.
      • Quan trường : có vẻ oai phong, nạt nộ nhưng thực chất chỉ là sự giả dối.
      • Cảnh trường thi: huyên náo, lộn xộn, thiếu nghiêm túc.

→ Làm nổi bật hình dáng, hành động của các sĩ tử và quan trường.

  • Cảm nhận về cảnh thi cử ngày xưa.
  • Nên chọn viết theo cấu trúc tổng – phân – hợp.
    • Giới thiệu hai câu thơ và định hướng phân tích.
    • Phân tích cụ thể nghệ thuật sử dụng từ ngữ, hình ảnh, phép đảo cú pháp.
    • Nêu cảm nhận chung.