Soạn bài Bài thơ số 28 của Ta-go

1. Tóm tắt nội dung bài học

a. Nội dung

  • Bài thơ số 28 hướng về một tình yêu trường cửu, vô biên. Tình yêu không bao giờ có giới hạn. Muốn có hạnh phúc trong tình yêu, muốn có tình yêu trọn vẹn chỉ có một cách là luôn khám phá cái bí ẩn, cái sâu xa của tình yêu.

b. Nghệ thuật

  • Ta-go đã vận dụng bút pháp hướng nội, thực hiện lối cấu trúc theo tầng bậc: từ thấp lên cao hoặc ngược lại từ ngoài vào trong.
  • Nghệ thuật miêu tả thế giới nội tâm: dùng hình ảnh “đôi mắt”
  • Thủ pháp so sánh, tượng trưng, ẩn dụ
  • Chất suy tư triết lý:
    • Các từ được lặp đi lặp lại: nếu, chỉ, nhưng)
    • Giả định rồi khẳng định, nhiều câu tưởng như nghịch lý mà lại rất có lý (câu 3,4,5 hoặc 2 câu cuối)
  • Giọng điệu vừa bóng bẩy, trữ tình nhưng đồng thời cũng đầy chất triết lý.

2. Hướng dẫn học bài

Câu 1: Hình tượng so sánh trong câu thơ mở đầu:

Như          Đôi mắt em             muốn nhìn vào                 tâm tưởng của anh

trăng kia                 muốn vào sâu                  biến cả

Thể hiện niềm khao khát gì trong tình yêu?

  • Thể hiện niềm khát khao hòa hợp, hiểu biết nhau trong tình yêu. (Đôi mắt như ánh sáng lung linh diệu huyền muốn rọi sáng tận đáy sâu trái tim người yêu. Khát khao thấu hiểu người mình yêu là chính đáng nhưng vô vọng bởi chiều sâu tâm tưởng anh là vô cùng như chiều sâu biển cả).

Câu 2: Lối cấu trúc đưa ra những giả định (nếu A chỉ là B) rồi phủ định (nhưng A lại là C) để đi đến kết luận:

Soạn bài Bài thơ số 28 của Ta-go

được sử dụng trùng điệp trong bài thơ nhắm mục đích gì?

Từ những tương đồng và khác biệt giữa viên ngọc, đóa hoa với trái tim, giữa lạc thú, đau khổ với tình yêu, Ta-go muốn nói gì về cuộc đời, về trái tim?

  • Lối cấu trúc đưa ra giả định rồi phủ định để đi đến kết luận, được sử dụng trùng điệp trong bài thơ nhằm thể hiện triết lí của Tago về trái tim, tình yêu.
  • Từ những tương đồng và khác biệt giữa viên ngọc, đóa hoa với trái tim, giữa lạc thú, đau khổ với tình yêu, Ta-go muốn nói:
    • Nếu đời anh là viên ngọc (quý giá), đóa hoa (đẹp đẽ) thì anh sẵn sàng dâng tặng tất cả cho em, để em xinh đẹp và đáng yêu hơn. Nghĩa là Ta-go muốn hiến dâng trọng vẹn cho người yêu nếu có thể được. Nhưng nhà thơ đành phải thừa nhận “đời anh là trái tim, nào ai biết chiều sâu và bến bờ của nó”. Nó là thế giới bí ẩn, thăm thẳm vô biên, làm sao dâng hiến trọn vẹn một lần.
    • Nếu trái tim anh chỉ là một trái tim bình thường, đơn điệu ít lạc thú, ít khổ đau thì em sẽ cảm nhận rất dễ dàng nhưng “trái tim anh lại là tình yêu, nỗi vui sướng, khổ đau của nó là vô biên” nên “chẳng bao giờ em biết trọn nó đâu”. Tago muốn cho người yêu biết rằng trái tim tình yêu không đơn giản. Niềm khát khao lạc thú cũng như nỗi đau khổ, buồn bã trong tình yêu là vô biên, những người yêu nhau phải hiểu điều đó để cùng chia sẽ, tận hưởng hoặc cùng chịu đựng, vượt qua.
    • Hệ thống những hình ảnh so sánh, tượng trưng này làm cho tình yêu được mĩ lộ hoá, lung linh những màu sắc huyền diệu. Và dường như Ta-go muốn khẳng định: sự vật của đời sống không chỉ được nhìn nhận theo một chiều mà luôn đặt trong sự nghi vấn để tìm sự thật cuối cùng. Nhà thơ hướng vẻ cái vô hạn của vũ trụ (biển cả, vương quốc) để khẳng định sự bí ẩn, sâu xa của tâm hồn và cũng đồng thời nhấn mạnh những quy luật muôn đời của tình yêu.
    • Với tình yêu, Ta-go khẳng định: tình yêu là một cuộc dâng hiến trọn vẹn và luôn là một cuộc khám phá, đi tìm. Nhưng trái tim yêu mãi mãi vẫn là những điều bí ẩn. Chiếm lĩnh cái bí ẩn, vô bờ, không giới hạn của tâm hồn người yêu sẽ luôn là khát khao vĩnh cửu của con người.

Câu 3: Cách nói nghịch lí không chỉ xuất hiện ở đoạn đầu:

Anh không giấu em một điều gì

Chính vì thế mà em không biết gì tất cả về anh

mà còn được sử dụng khá nhiều lần trong bài thơ. Hãy ghi lại những câu có cách nói nghịch lí như vậy. Cách nói ấy thể hiện điều kì diệu gì trong tình yêu?

Gợi ý: 

Em là nữ hoàng của vương quốc đó

Ấy thế mà em có biết gì biên giới của nó đâu

  • Hoặc ở đoạn cuối:

Trái tim anh cũng ở gần em như chính đời em vậy

Nhưng chẳng bao giờ em biết trọn nó đâu

  • Dùng những nghịch lí đó Ta-go muốn nói với người yêu (và những người đang yêu) rằng “tình yêu là cuộc đời trong trạng thái đầy như cốc rượu”, rượu vơi đi vẫn cứ được rót đầy. Trong tình yêu cũng vậy, muốn có hạnh phúc không gì bằng ngày cứ nhân lòng tin yêu, sự hòa hợp lên như rót đầy chén rượu nồng vậy.